Son Dakika
GÜNDEMEKONOMİPOLİTİKAGÜNCELSPORÖZELDÜNYAYAŞAMSAĞLIKEĞİTİMTEKNOLOJİ DİĞER
SinemaAstrolojiSeyahat
Osmaniye’de 16 bin 672 adet ceviz fidanı dağıtıldı
Osmaniye’de kahvehanede silahlı kavga: 2 ölü, 2 yaralı
AK Parti Kadirli İlçe Teşkilatı`ndan Suriyelilere yardım
Mevsimlik İşçilerin Hayatta Kalma Mücadelesi Veriyor

SAPLANTI Kadirli Gazeteciler Cemiyeti Başkanı Muzaffer Yüksel KAYA

ÇÖMÇELİ GELİN

Göçebe toplumların yerleşik düzene geçmesinde su faktörü çok önemli bir yer tutar. İnsanların doğal gereksinmesinden öte ,suyla olan ilişkileri hem kültürel yapılarını etkilemiş, hemde teknolojik anlamda gelişimleri için nirengi noktaları oluşturmuştur. Eski çağlardaki içme suyu için yapılan oluklar ,tarla sulamak için yapılan su çarklarına dönüşmüş bu dönüşüm su değirmenlerini oluşmasını sağlamış bu degişimler ise zamanımızdaki modern hidroelektirik barajlarına kadar uzanmıştır Suyun ana kaynağı olan yağmurlar arkaik dönemlerde bile insanlarca kutsal sayılmışlardır. Yerleşik düzene geçen toplumlarda yağmurun yağmaması kıtlığın bir habercisi olarak algılanmış ve yağmur yağdırma isteği törensel davranışlara dönüşmüştür. Yağmur duası bir istek duasıdır. Dua kelimesinden yola çıkılarak yağmur duasının islami bir davranışa bağlanması oldukça yanlıştır, çünki İslamiyet öncesi Türk kültüründe de yağmur yağdırma törenlerinin yapıldığını biliyoruz.

Türk yağmur yağdırma törenlerinde Orta Asya kültüründen izler buluyoruz. Elbiselerin ters giyilmesi, yağmur yağdırma temsilleri, yağmur taşları yada taşı bağlantısı, çocukların ağlatılması. Hayvan kafatası ve iskeletlerinin toplanması, toplu yemek âdetleri, İslamiyet’te olmayan eski kültür izleri bizi Orta Asya yağmur yağdırma törenlerine kadar götürüyor.

Yağmur yağdırma işlemlerine halk, yağmur duası adını vermektedir. Çocuklarsa buna değişik yerel adlar takmışlardır; “bodi, bodi bostan, dodu, gode, gode gode, göde göde, gelin, gelin gok, çomça gelin, çömçe gelin, kepçe gelin, çullu kadın, kepçe kadın, çalı gezme, çulla kepçecik” Trakya ve Balkanlarda da “dedule ve dodole” adıyla aynı âdet yaygın bir biçimde sürdürülmektedir. Ayrıca Çin kültüründe, Akadlarda, Sami dinlerinde de bu tür törenlerin yapıldığını biliyoruz. l 

Eski Türk adetlerinde bütün köylüler toplanıp bir kız bir erkek seçermiş. Bunlar gelin ve güvey gibi giydirilip süslenirmiş. Bütün köylü gelin ve güveyi kapı kapı gezdirerek evlerden buğday, pirinç, bulgur vb. toplarlarmış. Buğday veren ev sahibi gelinle damadın üstüne bir çomça şu dökermiş. Gelin kılığına giren kişiye çomçalı gelin adı verilirmiş.

Coğrafi konum ve sosyal yapıya göre değişiklikler gösteren bu törenlerde dikkati çeken ana temalardan birinin kukla yapmak, diğerinin ise tören sonu yapılan ziyafet olduğudur. Bu olgu bizleri zamanımızdan binlerce yıl önceki insan kurban edilen dinsel ayinlere kadar götürür.

Anadoluda farklı farklı adetlere dönüşen yağmur yağdırma törenleri Çukurovada Çömçeli Gelin yada Bodi olarak ortaya çıkar. Osmaniye yöresinde tilki kılığına girdirilen bir çocuk kapı kapı dolaştırılarak gezdirilir, Bu gezme esnasında yağ bulgur un tuz istenir. Çocukların isteklerini karşılayan her ev sahibi Bodi nin üzerine bir tas su döker ve toplanan malzemelerle yapılan yemek hep birlikte yenir.

Kadirli yöresinde bu tören Çomçalı Gelin olarak ortaya çıkar. Toplanan çocuklar Çomçalı Gelin yapmak için hazırlık yaparlar. Önce büyükçe bir çömçe bulunur. Çömçe dik tutularak ortasından bir sopa bağlanır. Çömçeye kaş göz ağız burun çizilerek üzeri giydirilir. İki çocuk tarafından kollarından tutularak ev ev gezdirilir. Gezdirilirken çocuklar hep birlikte şu tekerlemeyi söylerler.

Çomçalı gelin çom ister

Bir kaşıcık yağ ister

Yağ olmassa bal olsun

Benim gönlüm hoş olsun

Yağ verenin oğlu olsun

Bulgur verenin kızı olsun

Yiyecek veren ev sahibi çucukların arkasından bir tas su döker. Evler gezildikten sonra toplanan malzemelerle yapılan yemekler çocuklarca hep birlikte yenir ve dua edilir.

Yıllar öncesinden yakın zamanımıza kadar gelen bu törensel oyunlar artık zamanımızda yok. Geleceğimizi emanet edeceğimiz çocukların yılar önce bir tabiat olayını bahane ederek birlik beraberlik içerisinde oynadığı, içerisinde, dayanışma, sevgi, yardımlaşma ve paylaşmanın bulunduğu bu törensel oyunun zamanımız çocuklarına birşeyler ifade etmesini diliyoruz. 

Diğer Yazıları

KANUN DEVLETİ Mİ YOKSA HUKUK DEVLETİ Mİ?ESNAF GÜNCEL ERKEK PROFİLİGÜNCEL ERKEK PROFİLİBAŞIMIZ SAĞOLSUNBENİ ÖPEN KİM?ÇÖMÇELİ GELİNİFLAH OLMAZ MUTSUZLARDAN MISINIZ?KONAKTAN KIZ KAÇIRMAÖĞRENCİLER GÜNÜMEHMET CAN’LA SOHBETTurgut Cansever ve KaratepeBİZİM KADINLARIMIZMUTLULUKMehmet Can